Nasıl hesaplıyoruz?

Metodoloji

denkliyo geçmiş bir tutarı tek bir “bugünkü değere” indirgemez. Farklı ölçütler farklı soruların cevabıdır ve sonuçları birbirinden ayrı gösteririz.

Döviz verisi nereden geliyor?

Döviz kurları Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın günlük kur bültenlerinden ve elektronik veri dağıtım sistemindeki tarihsel serilerden alınır. Dolar, Alman Markı ve euro gözlemleri kendi veritabanımıza aktarılır; hesaplama sırasında kaynak kurumlara istek gönderilmez.

Hangi kur kullanılıyor?

Hesaplamalarda TCMB döviz satış kuru esas alınır. Kullanılan kur türü her sonuç ekranında açıkça belirtilir.

Gözlem bulunmayan tarihlerde ne oluyor?

Hafta sonları ve resmî tatillerde kur bülteni yayımlanmaz. Böyle bir tarih seçtiğinizde en yakın önceki yayımlanmış gözlem kullanılır. Sizin seçtiğiniz tarih değiştirilmez; kullanılan gözlem tarihi ayrıca gösterilir.

Endeks verisi nereden geliyor?

Tüketici fiyat endeksi TÜİK tarafından üretilir. Hesaplamalarda TÜİK’in resmî genel endeksi (2003=100) kullanılır; seri, TCMB’nin elektronik veri dağıtım sistemi üzerinden alınıp kendi veritabanımıza aktarılır.

Doğrulanmış resmî endeks verisi bulunmayan bir dönem için TÜFE karşılığı hesaplanmaz. Tahmini veya yerine konmuş bir değer üretmeyiz; sonuç ekranında bu ölçütün neden yer almadığı belirtilir.

TÜFE neden aylık?

Tüketici fiyat endeksi aylık olarak yayımlanır. Günlük bir endeks üretmeyiz; ayın herhangi bir günü için o ayın endeksi kullanılır.

TÜFE’ye göre karşılık ne demek?

Tutar, geçmiş dönemin endeksi ile veritabanımızdaki en güncel endeks dönemi oranlanarak ölçeklenir. Bu, ortalama tüketici sepetine göre yaklaşık bir karşılıktır; tek tek ürünlerin fiyat değişimini yansıtmaz.

Dolarda saklansaydı ne demek?

Tutarın seçtiğiniz tarihte dolara çevrildiği ve bugüne kadar dolar olarak tutulduğu varsayılır. Bu bir enflasyon ölçüsü değildir; döviz kurunun seyrini gösterir.

Para birimi dönemleri

• Eski Türk lirası (TL): 31 Aralık 2004’e kadar.
• Yeni Türk lirası (YTL): 1 Ocak 2005 – 31 Aralık 2008.
• Türk lirası (TL): 1 Ocak 2009’dan itibaren.

2005 yılındaki geçişte 1.000.000 eski lira 1 yeni liraya denk gelmiştir. Seçtiğiniz tarih hangi para biriminin geçerli olduğunu belirler; ayrıca sormayız.

Altı sıfır atılması ile alım gücü aynı şey değildir

20.000.000 eski liranın 20 TL’ye dönüşmesi, o paranın alım gücünün 20 TL olduğu anlamına gelmez. Bu yalnızca para biriminin yeniden ölçeklenmesidir. Alım gücü karşılaştırması için TÜFE ölçütüne, döviz karşılığı için dolar ölçütüne bakın. denkliyo bu üç kavramı hiçbir zaman tek bir rakama indirmez.

Her ölçütün kendi veri kapsamı vardır

Tek bir “en eski desteklenen tarih” yoktur. Her ölçüt, doğrulanmış resmî verisinin başladığı tarihten itibaren yanıt verir:

• Dolar kuru: doğrulanmış tarihsel seriyle 2 Ocak 1950’den itibaren.
• Alman Markı: doğrulanmış tarihsel seriyle 1 Eylül 1959’dan itibaren. Eurodan önceki uygun tarihlerde kullanıcıya para birimi kodu yerine “Mark” adıyla gösterilir.
• Euro kuru: euro fiilen kullanılmaya başlandığı için 31 Aralık 1998’den itibaren. Daha eski tarihler için geriye dönük euro kuru uydurulmaz.
• TÜFE: doğrulanmış zincirlenmiş serinin başladığı Ocak 1994’ten itibaren.

Euroya geçişte sabit dönüşüm oranı 1 euro = 1,95583 Mark’tır. Sonuç ekranındaki euro karşılığı bu resmî nominal dönüşümü açıkça gösterir; bu işlem alım gücü hesabı değildir.

Bir ölçüt seçtiğiniz tarih için mevcut değilse hesaplama tümüyle başarısız olmaz; yalnızca o ölçüt için nedenini açıklayan bir not gösterilir.

Farklı baz yıllı TÜFE serileri nasıl birleştiriliyor?

TÜİK tüketici fiyat endeksini zaman içinde farklı baz yıllarıyla yayımlamıştır. Bu seriler doğrudan birbirine bölünemez. denkliyo, her serinin resmî olarak geçerli olduğu dönemde kendi verisini kullanır ve seriler arasında, iki serinin de değer yayımladığı ortak ayda tek noktadan bağlama yapar. Böylece zincirlenmiş endeks, her dönem için o dönemin resmî enflasyon oranını yeniden üretir.

“Bugünkü karşılık” neden değişebilir?

Geçmişe ait tutarlar sabittir: 2006 yılındaki bir kur, bugün de aynıdır. Ancak bugünkü karşılıklar, veritabanımızdaki en güncel resmî gözleme dayanır. Yeni bir kur bülteni veya yeni bir endeks dönemi yayımlandığında bu değerler değişir. Her sonuçta hangi tarihli gözlemin kullanıldığını gösteririz.

Neden tek bir doğru cevap yok?

Enflasyon ortalama bir tüketici sepetini ölçer, döviz kuru ise farklı bir şeyi. Aynı tutar için bu ölçütler farklı sonuçlar verir ve hepsi kendi tanımı içinde doğrudur. Bu yüzden sonuçları tek bir rakama indirmiyoruz.